April 21, 2015

Historia liturgii papieskiej i jej etapy - część I


Historię liturgii papieskiej do czasów Soboru Watykańskiego II można podzielić na dziesięć charakterystycznych etapów, z których ostatni będzie zarazem najdłuższym: rozpocznie się on publikacją Ceremoniału Papieskiego i będzie trwał do rewolucyjnych zmian drugiej połowy ubiegłego wieku.

Etap I

Obejmuje wczesne średniowiecze, którego dziedzictwem są słynne Ordines Romani z niezwykle ważnym, a zarazem pięknym w swej formie Ordo Romanus primus z czasów Papieża Szczepana III (pontyfikat w latach 768-772). Ten etap historii liturgii papieskiej potrwa aż do końca X i początków XI wieku. 



Ten etap historii liturgii apostolskiej został pieczołowicie przebadany przez Mgr Andrieu, który opublikował monumentalne (pięciotomowe) Ordines Romani du haut moyen âge. 

---

Tym tekstem rozpoczynamy cykl publikacji zapowiedzianych kilkanaście dni temu.

April 13, 2015

Projekty, założenia, cele, pomysły na Rok Pański 2015 (i 2016)


Od dłuższego czasu brakowało na portalu regularnych aktualizacji, co związane jest jednak z brakiem czasu i innymi obowiązkami osób zaangażowanych w jego redakcję. (Cieszy jednak, że pojawiają się inne strony i/lub projekty internetowe, które podejmują - być może w nieco odmiennej formie - tematykę poruszaną przez nas).

Pragniemy jednak poinformować Państwa o naszych planach, które chcielibyśmy zrealizować najpóźniej do końca 2016 roku:

1. Publikacja książkowa dotycząca historii, obrzędów i ceremonii koronacji papieskiej wraz z edycją dwóch Ordines z Archiwum Urzędu Papieskich Celebracji Liturgicznych (La cérémonie solennelle du Couronnement de Sa Saintété  Jean  XXIII  à  la  Basilique  de  Saint Pierre  le  4  novémbre  1958,  Imprimérie Polyglotte Vaticane 1958 (sc 0267) oraz La cérémonie solennelle du Couronnement de Sa Saintété  Paul  VI  le  30  juin  1963,  Imprimérie Polyglotte Vaticane 1963 (sc 0286) - zob. tutaj). 

W założeniu publikacja ma się ukazać w formacie elektronicznym (na wzór książki o kardynale Enrico Dante). Projekt posiada dedykowaną stronę internetową (w wersji roboczej): Missa Sollemnia Coronationis.

Książka mogłaby się ukazać również drukiem - poszukujemy jednak otwartego na takie przedsięwzięcie wydawcy.

* * *

2. Opracowanie artykułu naukowego dotyczącego szczegółowo wyróżnionych etapów liturgii papieskiej, któremu będzie towarzyszyć (a raczej poprzedzać go) cykl krótkich not dotyczących każdego z okresów. 

3. Opracowanie artykułu naukowego dotyczącego charakterystycznych elementów liturgii papieskiej, który również będzie poprzedzony publikacją krótkich notatek w ramach tematycznego cyklu na naszym portalu.

* * *

4. Opracowanie artykułu zbierającego i podsumowującego informacje o dostępnych dziennikach (diariuszach) papieskich ceremoniarzy zgromadzonych w Archiwum dawnego ich kolegium (głównie na podstawie prac ojca Pierre'a Salmona, prof. J. P. Adamsa i pracach, z których korzystali).

* * *

5. Uruchomienie i rozpoczęcie prac nad projektem zatytułowanym roboczo "CE Project", którego wstępne założenia i cele zostały wyszczególnione na dedykowanej mu stronie internetowej: http://iuspontificalium.blogspot.com. Osoby zainteresowane ideą oraz chcące się zaangażować, pomóc przy jego realizacji prosimy o kontakt.

* * *

6. Aktualizacja, unowocześnienie i uporządkowanie samego portalu - poszukujemy osoby (informatyka), który mógłby pomóc w zrealizowaniu tych założeń (nie są one ambitne, mowa o zmianach prostych zmierzających w kierunku prostoty i większej schludności, przyjazności dla użytkownika/czytelnika).


March 9, 2015

Bartłomiej K. Krzych - Historia, źródła i ceremonie solennej Mszy papieskiej według usus antiquior

January 8, 2015

Travelling to Rome with Orbis Catholicus Travel


January 5, 2015

Liturgia er mores Curiae Romanae by Critical Past


January 4, 2015

Benedictio Agnorum Dei

January 3, 2015

La gerarchia ecclesiastica

De birreto rubeo dando S.R.E. Cardinalibus

January 2, 2015

Irene Fosi - L'immagine della giustizia nelle cerimonie di possesso a Roma e nelle legazioni dello Stato pontificio nel Cinquecento

Fanon of Pope John XXIII

Orbis Catholicus - Liturgia et mores Curiae Romanae [A. D. 2014]

December 31, 2014

Nowa strona Watykanu i UCEPO


Jeszcze przed rozpoczęciem nowego roku Watykan odnowił (po raz kolejny) layout swej strony internetowej, a wraz z tym odnowiona została podstrona Urzędu Papieskich Celebracji Liturgicznych:



Jest to warte odnotowanie ze względu na powstanie nowego działu zawierającego archiwów publikowanych dokumentów (czyli głównie notyfikacji Mistrza Papieskich Ceremonii):


December 30, 2014

Kwestia papieskiej "cappae magnae"


W dobie coraz bardziej postępującej cyfryzacji wszelkich archiwów (zwłaszcza fotograficznych i bibliotecznych) pojawiły się nadzieje, na odnalezienie choćby jednego zdjęcia ukazującego Papieża w tzw. cappa magna (Papież przybrany w kapę pontyfikalną asystował do oficjum Matutinum). Można zaryzykować stwierdzenie, że poszukiwanie takiego zdjęcia urosło do rangi poszukiwania liturgicznego świętego graala. Niestety, jest pewnym, że nikt go nigdy nie odnajdzie.


O cappie pisali m. in. papiescy ceremoniarze Jan Burchard i Paris de Grassis, a także tacy badacze liturgii i historii Kościoła jak Piazza, Martene czy Bonanni. Przytoczmy wyniki badań tego ostatniego, ze względu na ich wartość merytoryczną (Filippo Buonanni, La gerarchia ecclesiastica etc., 1720):








Pozostaje pytanie: który z Papieży jako ostatni używał cappy? Jest pewnym, że nie można brać pod uwagę Franciszka, Benedykta XVI, Jana Pawła II ani Jana Pawła I. Czy był to Paweł VI lub Jan XXIII (który - swoją drogą - zrezygnował po swej Mszy koronacyjnej z faldy)? Żaden z dwóch. Co więcej: żaden z Papieży XX wieku (do listy należy więc dopisać Piusa XII, Piusa XI, Benedykta XV i Piusa X). Cofamy się więc do wieku XIX, gdzie wraz z Leonem XIII umierają nasze nadzieje - ten świątobliwy Papież również cappy nigdy nie nosił. W rzeczywistości ostatnim Biskupem Rzymu asystującym do Matutinum w kapie był błogosławiony Pius IX. Jak wiadomo w jego czasach fotografia dopiero raczkowała.

Dlaczego jednak zarzucono ten zwyczaj? Czy było to tylko papieskie (albo ceremoniarskie) widzimisię? Nie, przyczyna jest dużo bardziej prozaiczna. W grę wchodzi historia: Pius IX, po swym uwięzieniu w Watykanie zaprzestał uczestniczyć w oficjum. Do tego zwyczaju nie powrócił już żaden z jego następców. Poświadcza to Nabuco, który pisze:
Ad matutinum Summus Pontifex si quandoque sacras non assumit vestes utitut cappa pontificali caudata e serico villoso rubro vel tempore paenitentiali e panno laneo, scissa in parte anteriori e medio pectoris ad pedes et pellibus armellineis subsuta. Ultimus tamen Pontifex qui hac veste usus est fuit Pius IX, nam post suam inclusionem in Vaticano officiis matutinis non amplius interfuit (Ius pontificalium, Introductio in Caeremoniale episcoporum, Tournai, Desclée et Cie, 1956, s. 109).