December 31, 2011

Garść najważniejszych statystyk


Oto kilka głównych statystyk portalu Caeremoniale Romanum - Liturgia et mores Curiae Romanae (według programu Google Analytics). Statystyki te obejmują czas od upublicznienia strony, aż do chwili opublikowania tej informacji:



Poniżej znajdują się zaś statystyki oficjalnego kanału video (w serwisie youtube), które dostępne są dla każdego odwiedzającego tenże kanał:


Autor składa podziękowania dla wszystkich Czytelników, Gości i Sympatyków, a szczególnie tym, którzy włożyli swój wkład w powstanie i rozwój portalu Caeremoniale Romanum. Oby Rok Pański 2012 był dla wszystkich czytających te słowa rokiem błogosławionym!

Ulrich Nersinger, Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof [Band II] - Krótka prezentacja


Staraniem wydawnictwa Nova et Vetera ukazał się (nieco spóźniony wobec zapowiedzi wydawniczych) drugi tom dzieła Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof autorstwa znanego niemieckiego watykanisty - Ulricha Nersingera.

Pod względem wydawniczym książka prezentuje się w identyczny sposób, jak tom I (a więc nie odbiega od najlepszych standardów). Niestety, pojawiają się jednak literówki (są one jednak bardzo nieliczne) oraz niewielkie nieścisłości metodologiczne w liście bibliograficznej podanej na końcu książki (np. brak podanej daty przy adresie filmu internetowego).

Zawartość merytoryczna: siedem rozdziałów (od X do XVI wraz z dodatkami) traktuje w szczegółach o takich zagadnieniach, jak: obrzędy i ceremonie związane z godnością kardynalską; beatyfikacje i kanonizacje; obrzędy, ryty i zwyczaje związane z Wielkimi Jubileuszami; papieskie dary i zaszczyty, jak Złota Róża, Agnus Dei, czy Stocco e Berrettone; Chinea; audiencje papieskie, ich ceremoniał i przebieg; obrzędy związane z śmiercią i pogrzebem papieża; papieskie pojazdy, etc.

Na końcu dzieła dołączone zostały także stosowne dodatki - dokumenty dotyczące reformy papieskich liturgii, jak i obrzędów i zwyczajów dworu papieskiego, wprowadzonych przed, jak i po Soborze Watykańskim II (jeden z dodatków to także partycje organowe utworów wygrywanych w Bazylice św. Piotra na srebrnych trąbkach). Całości dopełnia indeks rzeczowy (dla obydwu tomów).



Publikacja obejmuje 509 stron ubogaconych 172 fotografiami bądź ilustracjami. Do literatury podanej w tomie I (ponad 800 pozycji) dodano jeszcze 90 (w kategoriach: książki, artykuły, Internet, DVD). Tak więc, dzieło to obejmuje łącznie 1048 stron, 439 fotografii bądź ilustracji oraz podaje 914 pozycji bibliograficznych (w wielu kategoriach).

Dokonując podsumowania tej krótkiej prezentacji: dzieło (w pełnym znaczeniu tego słowa) profesora Ulricha Nersingera jest obecnie najlepszą (ogólną) współczesną publikacją dotyczącą tematu liturgii papieskiej.

Ulrich Nersinger, Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof, t. II, Bonn 2011, ss. 509.
Dziękuję wydawcy za udostępnienie egzemplarzu do prezentacji.

---

ISBN 978-3-936741-75-9
Erscheinen: 15. Oktober 2011
509 Seiten mit 172 Abbildungen
Format: 16,5 x 24,5 cm,
Hardcover, Zeichenband
Preis: 49,- EUR


Ben Byram-Wigfield - Allegri's Miserere


FROM Ancient Groove Music (Manuscript Sources) by Ben Byram-Wigfield: Gregorio Allegri (1582 - 1652) was a singer in the Papal Chapel from 6th December 1629, until his death on 17th February 1652. He is almost exclusively known for his falsobordone setting of Psalm 51 (Vulgate Psalm 50), the Miserere mei, despite numerous other worthy compositions. Most will know this choral work for its haunting top C, sung by one voice in a small choir, and the sweeping harmony of the larger choir, separated by simple plain chant, and also the myths surrounding its performance by the Sistine Chapel Choir. But Allegri's original is far removed from this received version, so what has happened over the years to transform the work?

History beguiles us with tales of secret ornamentation - the so called abbellimenti - never written down, but simply passed from performer to performer in the Papal Chapel. It was de rigeur for those on the Grand Tour in the 18th century to hear the work in the Sistine Chapel during Holy Week. Many have expounded on the piece's beauty and uniqueness, and legend tells that unauthorised copying of the work was an excommunicable offence. Despite this, Mozart is supposed to have copied the work after hearing it performed, although knowing Mozart, it is neither surprising that he was able to copy the work, nor that he risked the consequences. No copy survives by his hand.

Although rumours of the work's inauthenticity abound, very few people have heard the work performed differently, and even fewer will be so bold as to suggest exactly what a replacement should be. That having been said, many people will prefer the 'top C' version, and not care whether it is authentic or not.


My intention is to look firstly at the manuscript sources for this work in both the Biblioteca Apostolica Vaticana and the British Library, see how the piece has been written throughout its history, and then draw conclusions from the music alone. A few imponderables remain, upon which I have hypothesised. Finally, an authentic edition is produced, to show in modern notation how the work would have been sung.

I. Manuscript sources

II. Conclusions and theories

III. Biography

---

December 29, 2011

Ufficio delle Celebrazioni Liturgiche del Sommo Pontefice - Pubblicazioni




















Liturgien und Zeremonien am Päpstlichen Hof [II] - Inhaltsverzeichnis


December 21, 2011



X. Kapitel
Riten und Zeremonien rund um das Kardinalat

1.) Konsistorium und Kreierung
2.) Die Residenz und Familie des Kardinals
3.) Zeremonielle Vorschriften
4.) Kleidung und Insignien der Kardinäle
5.) Die Entsendung von Kardinälen als Legaten a latere
6.) Kardinalserhebung und Besitzergreifung einer Titlekirche oder Diakonie nach heutigem Recht

Exkurs: Suburbikarische Bistümer, Titelkirchen und Diakonien - einst und jetzt

XI. Kapitel
Selig- und Heiligsprechungen

1.) Geschichtliche Entwicklung
2.) Die Feier des Seligsprechung
3.) Die Feier der Heiligsprechung
4.) Selig- und Heiligsprechungen bis zum Ende des Pontifikats Johannes Paulus II
5.) Änderungen durch Papst Benedikt XVI

XII. Kapitel
Die Feier der Heiligen Jahre

1.) Vom jüdischen Jobelfest zum christlichen Heiligen Jahr
2.) Die Heilige Pforte
3.) Die Öffnung der Heiligen Pforte

Exkurs: Eine kurze Geschichte der Heiligen Jahre

XIII. Kapitel
Weihe und Übergabe päpstlicher Ehrengeschenke

1.) Das Agnus Dei
2.) Die "Goldene Rose"
3.) Stocco e Berrettone - Schwert und Hut
4.) Schlüssel und Fahnen
5.) Die fasce benedette

Exkurs: Die Pontifikatsmedaillen

XIV. Kapitel
Die Chinea - eine fierliche Tributzahlung an den Papst

1.) Die Zeremonien der Chinea
2.) Der geschichtliche Hintergrund
3.) Die Verweigwerung der Chinea

Exkurs: Tributabgaben am Hochfest der Apostelfürsten

XV. Kapitel
Die Audienzen des Papstes

1.) Audienzen am Päpstlichen Hof
2.) Audienzräume und Anticamera Pontificia
a) Apostolischer Palast des Vatikans
b) Apostolischer Palast in Castel Gandolfo
3.) Die Tabellen- und Privataudienzen
4.) Bacciamano-Audienzen und öffentliche Sonderaudienzen
5.) Die Überreichung der lettere credenziali (Beglaubigungsschreiben) der an den Heiligen Stuhl entsandten Botschafter
6.) Staatsempfang für einen katolischen Monarchen oder Souverän am Päpstlichen Hof
7.) Audienzen nach der Reform des Päpstlichen Hofes

Exkurs: Die Tabellenaudienzen der Jahre 1863 und 1917
Exkurs: Eine Audienz im Gartenhaus des Quirinalspalastes
Exkurs: Kaiser Wilhelm II. im Vatikan
Exkurs: Eine Audienz in den Dreißiger Jahren des 20. Jarhunderts

XVI. Kapitel
Tod und Beisetzung des Papstes

1.) Geschichtlicher Überblick
2.) Die Zeremonien zu Beginn des 19. Jahrhunderts
3.) Tod und Beisetzung des Papstes im 20. Jahrhundert
4.) Die Bestimmungen Papst Johannes Pauls II. zum Tode und zur Beisetzung des Papstes
5.) Tod und Beisetzung Papst Johannes Pauls II.

Exkurs: Die letzte Reise Papst Pauls VI
Exkurs: Rom ohne Papst

Anhang

1.) Die Illumination von Sankt Peter
2.) Die Girandola auf der Engelsburg und dem Monte Pincio
3.) "Liturgische" Kanonensalven

Auszug aus 'Die Päpste zu Lande, zu Wasser und in der Luft'
- In Carozza - Die Kutschen Seiner Heiligkeit
- "Macchina belissima!" - Die Päpste und das Auto

Die "Silbernen Trompeten"

Dokumente



Ergänzende Quellen- und Literaturangaben (Hauptteil siehe Band 1)
Gesamtregister

December 28, 2011

Nota per le Celebrazioni Liturgiche del tempo di Natale (2011-2012)




Annotazioni generali

- Una statua lignea raffigurante la Vergine con il Bambino Gesù è collocata accanto all’altare della confessione, a sottolineare il legame tra la SS. Vergine e il mistero di Cristo che si rinnova sull’altare. La statua, conservata presso i Musei Vaticani, è un dono del Presidente del Brasile Joao Goulart a Paolo VI in occasione della sua elezione al soglio pontificio nel 1963. L’opera, di scuola brasiliana e risalente al sec. XVIII, rappresenta Nostra Signora di Montserrat ed è dipinta in oro con policromia originale e meccatura in argento.

- Prima dell’inizio di ogni celebrazione liturgica si prevede un tempo di introduzione e preparazione, mediante l’esecuzione di alcuni canti a cura della Cappella Pontificia Sistina. In tal modo l’assemblea si dispone al clima di preghiera e di raccoglimento consono a favorire un’autentica partecipazione liturgica.

- I libretti liturgici riportano, tra le rubriche, l’indicazione di un tempo di silenzio previsto dopo l’omelia del Santo Padre e dopo la distribuzione della Santa Comunione. Si tratta di momenti brevi, ma pienamente integrati nel rito in quanto veri tempi di preghiera, che aiutano il raccoglimento e l’adorazione, soprattutto per assimilare il dono della Parola di Dio e dell’Eucaristia.

- Le Celebrazioni liturgiche papali, in un modo del tutto particolare, devono esprimere allo stesso tempo la varietà e l’unità. In questo senso la molteplicità delle lingue scelte per le letture e per le intenzioni della preghiera dei fedeli sottolinea la partecipazione alla Celebrazione Liturgica papale di persone provenienti da diversi paesi del mondo; mentre l’uso della lingua latina esprime l’unità, l’universalità, la continuità nel tempo della Liturgia della Chiesa.

- La preghiera universale o dei fedeli avrà il seguente svolgimento. Il diacono, assolvendo un compito suo proprio affidatogli dalla liturgia, rivolge all’assemblea, in lingua latina, un invito a pregare per le diverse necessità della Chiesa universale e del mondo. Dopo un breve silenzio orante, alcuni fedeli propongono, in diverse lingue nazionali, le intenzioni di preghiera, alle quali l’assemblea risponde cantando la sua supplica al Signore.

- In alcune celebrazioni liturgiche saranno presenti i Cardinali diaconi.

Storicamente, essi hanno sempre garantito l’amministrazione della città di Roma e il servizio liturgico al Papa. La loro presenza, oggi, esprime una tradizione storica e liturgica propria della vita e della liturgia papale.

I Cardinali diaconi indossano la dalmatica per manifestare esteriormente la loro funzione liturgica di servitori e collaboratori del Pontefice.

- La scelta delle vesti liturgiche corrisponde sempre alla volontà di dare espressione al sano e sereno equilibrio tra passato e presente, nel segno della continuità e variando gli stili adottati secondo il criterio della nobile bellezza che si addice alla celebrazione dei misteri del Signore.

- Per quanto riguarda l’ambito musicale, la Cappella Sistina eseguirà, come di consueto, brani in gregoriano e in polifonia. Da sottolineare che, per l’Ordinario, sarà eseguita la Messa “cum iubilo”, propria del tempo di Natale. All’Offertorio saranno eseguiti i mottetti storici composti da Pier Luigi da Palestrina per la Cappella Sistina. La notte di Natale, al posto del salmo responsoriale, come prevedono le norme liturgiche, sarà eseguito l’antico graduale nel 2° modo, caratteristico di questa Solennità liturgica. Come è consuetudine, nelle solennità un settetto o un decimino di ottoni suonerà a cori battenti dalla loggia di Sant’Elena e dalla loggia di Sant’Andrea. Il tradizionale canto natalizio dell’Adeste fideles sarà eseguito nella forma elaborata da David Willcocks.

Note per le singole celebrazioni

La notte di Natale

La Santa Messa sarà preceduta, quest’anno, dalla preghiera dell’Ufficio delle Letture, così come prevede il Messale Romano, con inizio alle ore 21. Conclusa la preghiera dell’Ufficio, è previsto il canto della Kalenda, l'annuncio del Natale che si legge alla data del 25 Dicembre e che si presenta come una splendida ricapitolazione dell'attesa universale del giorno ormai giunto, del compimento dell'Avvento del Signore. Al termine della Kalenda, un diacono provvederà a svelare la statua di Gesù Bambino, collocata, come di consueto, davanti all’altare della Confessione.

Al canto del Gloria, dopo l’intonazione del Santo Padre, saranno suonate le campane della Basilica con l’accompagnamento dell’organo, mentre l’omaggio floreale dei bambini avverrà al termine della Celebrazione Eucaristica, quando il Santo Padre si recherà davanti al presepio per la collocazione dell’immagine del Bambino Gesù. In quel momento alcuni bambini, in rappresentanza di vari paesi (Italia, Guatemala, Gabon, Burkina Faso, Corea del sud, Francia) deporranno l’omaggio floreale davanti al Bambinello.

Accanto all’immagine di Gesù Bambino, disposta sul piccolo trono davanti alla confessione, verrà collocato anche il libro dei Santi Vangeli a sottolineare il grande evento della notte di Natale: il Verbo di Dio si è fatto carne.

I testi della preghiera universale sono stati preparati dai Monaci Certosini della Certosa di Farneta (Lucca).

Con il Santo Padre concelebreranno i Signori Cardinali.

Il servizio liturgico sarà svolto dai seminaristi del Catholic Studies Program dell’Università di San Tommaso di St. Paul, Minnesota (USA).

Benedizione Urbi et Orbi

Come ormai è consuetudine, il Santo Padre indosserà la mozzetta con la stola, trattandosi di una benedizione solenne che non comporta un particolare rito liturgico.

Assisteranno il Papa in abito corale, in qualità di Cardinali diaconi, il Cardinale Jean Louis Tauran, Proto-diacono, e il Cardinale Mauro Piacenza.

Alla benedizione papale “urbi et orbi” è legata l’indulgenza plenaria alle solite condizioni.

Svolgeranno servizio tre seminaristi del Pontificio Collegio Urbaniano “Propaganda fide”, provenienti dal Benin, dal Messico e dall’Asia.

Maria SS. Madre di Dio ai Primi Vespri

Alla celebrazione dei Primi Vespri seguirà l’esposizione del SS. Sacramento con il canto del Te Deum di ringraziamento e la Benedizione eucaristica. Al termine di un nuovo anno, la Chiesa si rivolge al suo Signore per adorarlo, rendergli grazie, lodarlo, domandare perdono e invocarne la benedizione.

Il servizio liturgico sarà svolto da alcuni seminaristi del Pontificio Collegio Internazionale “Maria Mater Ecclesiae” e dai Fratelli dell’Istituto “Miles Christi”.

Maria SS. Madre di Dio alla S. Messa

In questa giornata mariana, la preparazione alla Santa Messa consisterà nella preghiera del Rosario.

Alla solennità della SS. Madre di Dio, la principale delle festività mariane dell’anno liturgico, è abbinata la Giornata Mondiale della Pace. Il Messaggio del Santo Padre per la Giornata di quest’anno, la XLV, è: “Educare i giovani alla giustizia e alla pace”.

Con il Santo Padre concelebreranno il Card. Tarcisio Bertone, Segretario di Stato, il Card. Petere Kodwo Appiah Turkson, Presidente del Pontificio Consiglio della Giustizia e della Pace, Mons. Giovanni Angelo Becciu, Sostituto della Segreteria di Stato, Mons. Dominique Mamberti, Segretario per i Rapporti con gli Stati, Mons. Mario Toso, Segretario del Pontifico Consiglio della Giustizia e della Pace, e Mons. Pier Luigi Celata, Segretario del Pontificio Consiglio per il Dialogo Interreligioso.

I testi della preghiera universali sono stati preparati dalle Monache della Visitazione del Monastero “Mater Ecclesiae” in Vaticano.

Assisteranno il Santo Padre, in qualità di Cardinali diaconi, il Cardinale Andrea Cordero Lanza di Montezemolo e il Cardinale Giovanni Lajolo.

Al termine della celebrazione, al canto di un’antifona mariana, il Santo Padre venererà l’immagine artistica della Madonna.

Il servizio liturgico sarà svolto dai seminaristi del Pontificio Collegio “Josephinum” (Columbus, Ohio).

Epifania

Durante la celebrazione eucaristica, appena dopo la proclamazione del Vangelo, è previsto il solenne “Annuncio della Pasqua”, cantato dal diacono. L’Epifania è una festa della redenzione, perché la pienezza dell’epifania, della manifestazione di Dio, si avrà negli eventi pasquali. In questo contesto, la manifestazione del Signore ai Magi appare come il primo atto di una sequenza di epifanie-manifestazioni che sono il tessuto dell’intera esistenza terrena di Cristo. Lui, luce del mondo, è la meta finale della storia, il punto di arrivo di un esodo, di un provvidenziale cammino di redenzione, che culmina nella sua morte, risurrezione e ascensione al cielo. Per questo, nella solennità dell'Epifania, la liturgia prevede il cosiddetto Annuncio della Pasqua: l'anno liturgico, infatti, riassume l'intera parabola della storia della salvezza, al cui centro sta il Triduo del Signore crocifisso, sepolto e risorto.

Il servizio liturgico sarà svolto dai seminaristi del Pontificio Collegio Urbaniano “Propaganda fide”.

Il Santo Padre Ordinerà due nuovi Vescovi: Mons. Charles Brown, nominato Nunzio Apostolico in Irlanda, e Mons. Marek Solczynski, nominato Nunzio Apostolico in Georgia e Armenia. Saranno con-consacranti i Cardinali Tarcisio Bertone e Joseph William Levada. Durante il rito, la presentazione dei candidati sarà fatta dal Card. Marc Ouellet, Prefetto della Congregazione per i Vescovi.

Battesimo del Signore

Sedici bambini riceveranno domenica 8 gennaio il Battesimo dalle mani del Papa. Nella domenica in cui la liturgia ricorda il Battesimo di Gesù al fiume Giordano, Benedetto XVI conferirà il primo Sacramento della vita cristiana ai neonati e lo farà come di consueto nella stupenda cornice della Cappella Sistina. I fanciulli sono tutti figli di dipendenti vaticani e saranno accompagnati, oltre che da genitori, padrini e madrine, anche da un piccolo gruppo di parenti.

Il rito del Battesimo sarà inserito nella Messa che il Papa presiederà con al fianco due vescovi concelebranti che lo aiuteranno anche nei riti battesimali: Mons. Félix del Blanco Prieto, Elemosiniere di Sua Santità, e Mons. Luciano Suriani, Nunzio Apostolico – Delegato per le Rappresentanze Pontificie.

La Santa Messa sarà celebrata all’altare proprio della Cappella Sistina per non alterare la bellezza e l’armonia di questo gioiello architettonico – come previsto dalla vigente normativa liturgica - e preservando la sua struttura dal punto di vista celebrativo. Ciò significa che in alcuni momenti il Papa, insieme i fedeli, si rivolgerà verso il Crocifisso, sottolineando così l’orientamento al Signore, proprio della Liturgia Eucaristica.

La celebrazione si svolgerà come di consueto. Benedetto XVI, durante il rito del Battesimo, verserà l’acqua sulla testa dei piccoli utilizzando una conchiglia dorata. Il gesto ha un ricco significato. Infatti, dal punto di vista liturgico, la conchiglia rimanda al pellegrinaggio, simboleggiando il nuovo cammino che i battezzati iniziano una volta entrati a far parte della comunità dei credenti.

Il servizio liturgico sarà svolto dagli studenti del Pre Seminario Vaticano “San Pio X”.

Link

---


UFFICIO DELLE CELEBRAZIONI LITURGICHE
DEL SOMMO PONTEFICE

NOTIFICAZIONE

CELEBRAZIONI LITURGICHE DEL TEMPO DI NATALE 2011-2012
PRESIEDUTE DAL SANTO PADRE
BENEDETTO XVI


December 27, 2011

Liturgia papieska - 33 ciekawostki


Oto krótka lista zaledwie kilkunastu faktów dotyczących dawniej sprawowanych tzw. kaplic papieskich (liturgii papieskich). W większości opisywane zwyczaje przetrwały do początku drugiej połowy ubiegłego wieku (w przeciwnym wypadku jest to zaznaczone). Poniższe „ciekawostki” odnoszą się do różnych „wymiarów” dawnego życia liturgicznego na papieskim dworze; niektóre z nich dotyczą bezpośrednio Rzeczypospolitej Polskiej (w rzeczywistości istnieje o wiele więcej powiązań Polski z liturgią apostolską, choć przeważnie są to niewielkie epizody, bądź przywileje).


1) W 1925 r., tuż po uroczystym odczytaniu przez papieża Piusa XI słów ogłaszających świętość Tereski od Dzieciątka Jezus (w dwa lata po beatyfikacji), do stóp Najwyższego Pasterza upadły płatki róż, które stanowiły element przygotowanej na ten dzień dekoracji.

2) Dawniej zwykło się mówić, że pontyfikaty Leona X i Piusa VI odznaczały się, pośród innych pontyfikatów, największą, niezwykłą wręcz solennością sprawowanych liturgii.

3) Audytorowie Roty Rzymskiej, posiadający wtedy (od długiego czasu) czasu tytuł kapelanów, spełniali funkcję subdiakona apostolskiego (w czasie solennych Mszy papieskich trzymywał on patenę).

4) Gdy papież sprawował Mszę św. i przewodził Nieszporom w Kaplicy Sykstyńskiej, wtedy zapalano osiem świec na ołtarzu (oraz w czasie cichej Mszy świętej sprawowanej przez Biskupa Rzymu przed procesją w uroczystość Bożego Ciała). Do Mszy św. sprawowanej przez kardynała bądź patriarchę zapalano sześć świec, zaś do Mszy św. sprawowanej przez arcybiskupa lub biskupa (dotyczyło to także asystentów tronu) - cztery.

5) Biskupi i prałaci rytów wschodnich także nosili czapeczkę zwaną camauro (była to ewentualnie czarna czapka noszona na sposób rzymski).

6) Papież przyjmował hołd od kardynałów będąc w mitrze i kapie. Składany on mógł być wyłącznie jeden raz dziennie.

7) W czasie kaplicy papieskiej sprawowanej w obecności Najwyższego Pasterza, podczas Ofiarowania, pierwszy z kardynałów-kapłanów otrzymywał kadzielnicę z ręki diakona, okadzał na klęczkach papieża siedzącego na swym tronie z mitrą na głowie (było to trzecie i ostatnie okadzenie Ojca świętego).

8) W czasie kaplicy papieskiej sprawowanej w obecności Najwyższego Pasterza, na czas Podniesienia Najświętszych Postaci Ciała i Krwi Pańskiej (po Konsekracji), pierwszy z mistrzów ceremonii zdejmował z głowy papieża piuskę.

9) Papież miał w zwyczaju asystować tylko do pierwszych Nieszporów każdej z uroczystości roku liturgicznego (w Rzymie uważane są one za uroczystsze), bądź to w swym pałacu, bądź to w bazylikach. Zasadniczo też kardynał (bądź arcybiskup, czy biskup), który im przewodził sprawował nazajutrz Mszę świętą w obecności Najwyższego Pasterza.

10) Do początku XIX w. Ojciec święty miał w zwyczaju obdarowywać kardynałów, po odśpiewaniu przez nich Mszy świętej w ramach kaplicy papieskiej, tortem (crostata o torta) za dobrze odśpiewaną Mszę świętą (pro Missa bene cantata).

11) Wyłącznie papieżowi przysługiwał pulpit, który podtrzymywał Mszał, gdy sprawował on Najświętszą Ofiarę. W przypadku kardynałów, arcybiskupów, biskupów i innych prałatów była do poduszka w kolorze liturgicznym dnia.

12) Ojciec święty sprawował zasadniczo solenne Msze święte tylko trzy razy do roku: w Boże Narodzenie, w Niedzielę Zmartwychwstania i w uroczystość św. Piotra Apostoła.

13) Dawniej Najwyżsi Pasterze mieli w zwyczaju w dniu swej koronacji (zazwyczaj było to dzień świąteczny, bądź niedziela, rzadziej tzw. feria) obdarowywać każdego biedaka, który zapukał do drzwi apostolskiego pałacu jednym „pawłem” (moneta), co powtarzało się każdego roku, w rocznicę koronacji.

14) W czasie okresu sedewakancji istniał zwyczaj obdarowywania biedaków równowartością jednej woskowej świecy, którą rozdawano kardynałom i innym prałatom o poranku każdego dnia novendiale.

15) W dniu koronacji nowo wybranego następcy św. Piotra na ołtarzu papieskim umieszczano tiarę oraz cztery mitry – symbolizowały one pięć Patriarchatów, wśród których Rzymski odznacza się najwyższą godnością.

16) Zawsze, gdy papież czytał modlitwy z księgi liturgicznej spełniając funkcje pontyfikalne trzymana ona była przez jednego z Patriarchów lub biskupa asystenta; gdy zaś papież odśpiewywał modlitwy, podtrzymywana ona była przez kardynała-biskupa asystenta.

17) Kardynałowie całowali stopy papieża: w dniu wyboru i koronacji Ojca świętego; w dniu swej promocji do godności księcia Kościoła oraz kiedy byli pierwszy raz przedstawiani Ojcu świętemu, a także, gdy otrzymywali kapelusz kardynalski; na pożegnanie papieża, który wysyłał ich w delegacji; kiedy byli promowani do jakiejś godności w Kolegium Kardynalskim.

18) Zwyczaj śpiewania Ewangelii (oraz Lekcji) w języku łacińskim i greckim można uznać za w pełni ukonstytuowany za pontyfikatu Grzegorza X, kiedy to, na podstawie postanowień Soboru Lyońskiego Kościół grecki pragnął zaakceptować wiarę rzymską – wtedy to odśpiewano też Credo w tych dwóch językach.

19) Kardynałowie, podobnie jak papież, mieli w swych tytułach (kościołach tytularnych) przywilej do ceremonii żałobnych nazywanych novendiales.

20) Pierwszą kanonizacją sprawowaną przez Najwyższego Pasterza we wnętrzu kościoła była tą, kiedy wyniesiono do chwały ołtarzy św. Stanisława, biskupa krakowskiego umęczonego w 1079 r. Miało to miejsce za pontyfikatu Innocentego IV w Asyżu w 1253 r.

21) Do końca XVIII wieku w Pałacu Apostolskim odśpiewywano uroczyste Te Deum z okazji wyboru króla Polski, a także cesarza Niemiec).

22) Gdy uroczystość Katedry św. Piotra miała miejsce po śmierci, a przed wyborem nowego papieża, Msza święta sprawowana była na osobnym, przenośnym ołtarzu ustawianym w bazylice św. Piotra, nie zaś na ołtarzu papieskim.

23) Podczas Mszy Krzyżma św. sprawowanej przez papieża miała miejsce uroczysta ceremonia, w czasie, której papież ukazywał zgromadzonym sporej objętości ampułkę (obok trzech z olejami świętymi) z bogatym kamieniem szlachetnym, który zawierał w sobie, w sposób cudowny, Najświętszą Krew Zbawiciela.

24) Na czas Wielkiego Piątku krzyż ołtarzowy w Kaplicy Sykstyńskiej okrywany był czarnym welonem, co zostało zapożyczone z tradycji ambrozjańskich oraz greckich. Natomiast w czasie sprawowania wielkopiątkowej liturgii papież przywdziewał się w szaty koloru czerwonego, mimo iż rubryka wskazywała czarne, bądź fioletowe – wpływały na to znacznie tradycje gallikańskie.

25) Na znak pokory Ojciec święty w Wielki Piątek wyjątkowo przyjmował Komunię przy ołtarzu, a nie przy swym tronie, jak to miało zwyczajowo miejsce (według starożytnej tradycji).

26) Słynna formuła „Annuntio vobis gadium magnum” rozbrzmiewała nie tylko tuż po wyborze na Stolicę Piotrową kolejnego następcy Księcia Apostołów. Otóż każdego roku, w czasie Mszy świętej śpiewanej w obecności papieża w ramach liturgii Wigilii Paschalnej, tuż po odśpiewaniu Epistoły jeden z audytorów Roty (również wypełniający funkcję subdiakona), któremu towarzyszył jeden z mistrzów ceremonii, przyklękał przed ołtarzem, następnie udawał się do papieskiego tronu, gdzie z ostatniego stopnia czytał na głos: „Pater sancte, annuntio vobis gaudium magnum, quod est Alleluja”, po czym natychmiast całował stopę Ojca świętego i odchodził do zakrystii.

27) Nie śpiewano Credo, Offertorium, ani motetu w czasie Mszy świętej sprawowanej coram Summo Pontifice w Wigilię Zmartwychwstania Pana Jezusa, co symbolizowało ciszę niewiast, które udały się do grobu Zbawiciela, by namaścić Jego ciało. Opuszczano także śpiew Agnus Dei, co z kolei nawiązywało ciszę niewiast, które nie mogły uwierzyć, że Chrystus zmartwychwstał.

28) Przed papieskim błogosławieństwem nazywanym powszechnie Urbi et Orbi jeden z kanoników bazyliki watykańskiej (w stule) ukazywał relikwie święte prawdziwego Krzyża, cudownego Oblicza Chrystusowego oraz włóczni, którą św. Longin przebił bok Zbawiciela. Błogosławił on także każdą z trzech relikwii zebranych, jednak tylko zwracając się w prawo i lewo, nie zaś przed siebie, gdzie znajdował się papież, in maiestatis Pontificiae reverentiam.

29) Tylko dwa razy do roku, w wigilię św. Piotra i w wigilię Bożego Narodzenia, papież celebrował (przewodniczył) osobiście pierwszym Nieszporom tych uroczystości w Bazylice Watykańskiej.

30) Dwa razy do roku miała miejsce tzw. Kaplica pół-papieska: w uroczystość św. Tomasza z Akwinu (7 marzec) i w uroczystość śś. Piota i Pawła, Apostołów (6 lipiec). Ten charakter nadawał im fakt, że to dygnitarze papieskiego pałacu ogłaszali godzinę i miejsce (stałe) sprawowania tych (w ścisłym sensie były to kaplice kardynalskie). Dodatkowo, po zakończeniu liturgii kardynał, w którego kościele tytularnym sprawowała się Msza święta nie dziękował, według zwyczaju, swym współbraciom z Kolegium Kardynalskiego za ich obecność (właśnie z powodu, iż liturgia ta traktowana była jako zapowiedziana – intimata – w imieniu papieża).

31) W przypadku, gdy elekt, dopiero co wybrany papieżem, nie był biskupem, czy nawet nie posiadał święceń kapłańskich, były mu one udzielane przez koronacją, bądź to jednego dnia, bądź do w następujących po sobie dniach. Jednym z elementów wyróżniających te liturgie było to, iż papież otrzymywał święcenia siedząc na swym tronie; podobnie, przy jego tronie nakładane były na niego ręce.

32) Przy Mszach świętych odprawianych w prywatnych kaplicach Ojca świętego, w których on uczestniczył, biskup lub kapłan sprawujący Mszę świętą w czasie Confiteor, na słowa tibi Pater oraz te Pater zwracał się w stronę papieża i przyklękał.

33) Zdarzało się, że papież, pisząc listy do wielu lub jednej tylko osoby, używał formuły „salutem et apostolicam benedictionem” (np. „Pius papa V, salutem et apostolicam benedictionem), której wprowadzenie datuje się na pontyfikat Jana V (wybrany w 685 r. na Stolicę Piotrową). Wielu znacznych pisarzy i komentatorów przywiązywało do tego pozdrowienia skuteczność zmazywania grzechów lekkich oraz kar kościelnych, w tym także ekskomuniki (jeśli papież miał intencję jej zdjęcia). Prawdziwość tej praktyki potwierdzają liczne przykłady historyczne.


kbcj

Lucius Lector, Le Conclave etc., Paris 1894

December 26, 2011

Acta Selecta Caeremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae

Pius X - Liturgia aeterna...

In die Cinerum...


Quod sic observatur hac die, et feria sexta in Parasceve in adoratione crucis; ut ibi dicetur, ex antiqua laudabili Ecclesiastica disciplina, propter humilitatem, quae in hoc actu repraesentatur iis diebus. Ideoque promptius, libentiusque laici in his cedere debent omnino Ecclesiasticis, prout etiam respective observantur per Imperatores, Reges, et Principes, quando sunt praesentes in Capella Sanctissimi Domini Nostri Papae.

Caeremoniale episcoporum, L. II, c. XVIII, n. 12

December 19, 2011

[L'Illustration] La mort de Benoît XV. L'interregne pontifical. Le Conclave. Le nouveau Pape - S. S. Pie XI

December 13, 2011

France et la liturgie papale


Voici deux neuveaux livres dans notre collection:

- les extraits d’un journal de voyage de M. L’abbé V. Dumax (ancien secrétaire de Mgr de Ségar, auditeur de Rote, à Rome : V. Dumax, Rome durant le Careme, la Semaine Sainte et les fetes de Paques, Paris [Le Mans] 1859.

- les extraits des Souvenirs et Mémoires du 15 Mars 1900 de Mgr Cancellieri, Maître des cérémonies apostoliques : E. Rodocanachi, Pie VII a Paris et le Couronnement de l’Empereur. Récite d’un prélat de la suite du Pape (Cancellieri), Paris 1900.

Il nuovo ambone artistico per le celebrazioni papali nella Basilica di San Pietro


Ufficio delle Celebrazioni Liturgiche del Sommo Pontefice: In occasione del suo 60° anniversario di Ordinazione Sacerdotale (29 giugno 2011), il Santo Padre ha ricevuto l’omaggio di un nuovo ambone, per le celebrazioni liturgiche da lui presiedute nella Basilica di San Pietro.


Lo stesso ambone è stato inaugurato in occasione della solennità di Pentecoste (12 giugno 2011), nella Celebrazione Eucaristica presieduta dal Santo Padre nella Basilica di San Pietro.

L’ambone è intarsiato in noce e in avorio. Vi hanno lavorato due artisti, Werner e Johannes Petzuch, provenienti dalla Baviera.

Sui tre lati dell’ambone sono realizzati tre rilievi. Sul lato destro è raffigurato San Pietro, sul lato sinistro San Paolo e sulla parte curvata anteriore la scena dell’Annunciazione. In questo ultimo rilievo, tra l’Arcangelo Gabriele e la Vergine Maria, sono visibili Adamo ed Eva, in quanto l’umiltà di Maria, unitamente all’obbedienza amorosa del suo divin Figlio, doveva riparare l’orgogliosa ribellione dei nostri progenitori. Tutti e tre i rilievi sono stati scolpiti in legno di tiglio. L’artista, Georg Bergmeister, è di Ortisei in Val Gardena.

I tre rilievi sono stati dorati dal maestro Joseph Mittelbock, proveniente da un paese vicino a Passau, in Germania.

La ringhiera in ferro battuto, per i due gradini che consentono l’accesso all’ambone, è stata realizzata dal fabbro Gregor Peschetz ed è stata dorata dalla Ditta Hatec di Plassing, presso Passau.

December 12, 2011

Lucius Lector - Le Conclave


Paul Fournier : S'il est un fait frappant dans l'histoire de notre époque, c'est la place importante qu'occupe la Papauté dans les préoccupations des hommes cultivés. Aussi s'explique-t-on facilement qu'ils se demandent « quelle loi de succession a présidé, à travers les siècles, à la création de ces Pontifes parmi lesquels abondent, plus qu'ailleurs, les saints, les hommes de génie, les politiques de grande envergure ».


Le livre de Lucius Lector est destiné à répondre à cette question. Quoique les recherches personnelles y aient en une large part, ce livre• n'est point, dans l'intention de l'auteur lui-même, une ffiivre de pure érudition. L'appareil critique y a été volontairement négligé ; les sources n'ont été citées que dans la mesure nécessaire « pour caractériser certaines assertions ».



Il n'en est pas moins vrai que Lucius Lector connaît les oeuvres des grands érudits, qu'ils appartiennent au temps passé ou à notre temps ; c'est ainsi qu'il met fort heureusement à profit les résultats des travaux des nombreux savants à la tête desquels brillent les de Rossi et les Duchesne...


Ajoutez à cela qu'à l'occasion il use avec beaucoup de bonheur des documents inédits ; ainsi certain journal manuscrit du conclave de Grégoire XVI, utilisé par lui pour la première fois, jette une vive lumière sur l'histoire de cette assemblée, qui est pour nous « le dernier conclave classique ».


En somme, notre auteur est bien informé des choses du passé ; d'ailleurs il excelle dans la connaissance des choses du présent. Ainsi ne saurait-on suivre un guide plus autorisé (Lucius Lector : Le Conclave, origines, histoire, organisation etc., in: Mélanges d'archéologie et d'histoire, t. XIV, 1894, pp. 487-489).