June 15, 2015

Custodite Cæremonias Domini! Enrico Dante - Mistrz Ceremonii [Wstęp]


Nieraz zdarza się, że ze względu na okoliczności lub polityczną poprawność zapomina się o wielkich osobistościach, których dziedzictwo praktycznie z dnia na dzień zaczyna budzić lęk i niesłuszne podejrzenia.

Nierzadko życie takich osób opiewają legendarne historie powtarzane tu i ówdzie; jednakże, gdyby kogoś zapytać o szczegóły, zapada wielka cisza, bo... powstaje zasadnicze pytanie: „kim on tak właściwie był i co takiego zrobił, że wszyscy o nim mówią, ale nie wiadomo właściwie dlaczego?”.

Wydaje się, że rzecz ma się podobnie w przypadku kardynała Enrico Dante, wieloletniego Mistrza Ceremonii Apostolskich, znanego zwłaszcza z materiałów multimedialnych z liturgii papieskich drugiej połowy ubiegłego wieku.

Większość osób zainteresowanych historią papiestwa oraz liturgii kojarzy osobę Enrico Dantego i być może nawet wie jaką funkcję spełniał u boku kolejnych następców świętego Piotra. Pytania zaczynają się jednak szybko, bo wszelkie informacje są powtarzane za krótkimi notami biograficznymi krążącymi w sieci internetowej i tak naprawdę nic bliższego o kardynale Dante nie wiadomo [1].

Czy to możliwe, aby jeden z Ojców Soboru Watykańskiego II będący przez dziesiątki lat zaangażowany w służbę Kościołowi i Papiestwu nie pozostawił po sobie żadnego trwałego śladu, żadnego duchowego spadku?

Ta krótka i syntetyczna praca, oparta na osobistych poszukiwaniach, ma na celu swoiste przetarcie szlaków – nie tylko w odniesieniu do dokumentacji z Archiwum Caeremoniarum Pontificalium, ale przede wszystkim w stosunku do minimalnego zainteresowania instytucją Kolegium Ceremoniarzy Papieskich, którzy przez setki lat znajdowali się w samym centrum zakulisowych wydarzeń bijącego serca chrześcijaństwa (dość wspomnieć, że dziesiątki papieskich ceremoniarzy pozostawiło po sobie tomy prywatnych zapisków, z których do tej pory została wydana i przebadana znikoma część) [2].

Z racji obranego celu, praca ta ma charakter popularyzatorski. Brak więc pogłębionych analiz publikowanych dokumentów i materiałów, czy też ich tłumaczeń na język polski. Głównym zamiarem autora jest ich udostępnienie szerszemu gronu odbiorców tak, by dać pewnego rodzaju bodziec i wyrazić zachętę do dalszych badań i poszukiwań (a także do osobistego rozwoju, zwłaszcza jeśli chodzi o język łaciński stanowiący niezastąpiony element kultury osobistej, współcześnie podupadłej również wśród ludzi Kościoła).

Autor zdaje sobie sprawę z niewystarczalności i ograniczeń jego pracy, ma jednak nadzieję, że posłuży ona komuś, zwłaszcza w większym umiłowaniu Kościoła Chrystusowego oraz w pogłębieniu duchowej relacji z naszym Mistrzem i Zbawicielem, Jezusem Chrystusem.

Bartłomiej K. Krzych
Die 2 Maii A.D. 2014
Sancti Athanasii Ep., Conf. et Eccl. Doct.




[1] Niestety, również ostatnie żyjące osoby, jakie znały go osobiście, odchodzą do domu Pana wraz z swoimi wspomnieniami; dość wspomnieć kardynała Domenico Bartolucciego.
[2] Ich wartość jest pierwszorzędna dla historii liturgii papieskiej, również dla pojęcia władzy doczesnej papieży, jak i poznania w ogóle barokowej ceremonialności. Studium tych dzienników mogłoby ukazać wpływ ceremoniału polityczno-religijnego papiestwa na ceremoniały katolickich dworów europejskich, zwłaszcza w XVI i XVII wieku. Niezbędne wydaje się systematyczne studium (katalogizacja, klasyfikacja, edycja tekstów); próby zostały już podjęte, ale niestety, z powodu przedwczesnej śmierci niektórych badaczy, czy też ze względu na narzucone przez innych ograniczenia, praca wciąż pozostaje na etapie kiełkowania.